خواهرزاده‌ام کلاس اول ابتدائی‌ست و دیگر می‌تواند بخواند و بنویسد. البته به کندی و سختی.
امروز جذب صفحه‌ی رنگارنگ و شاد شماره جدید نشریه زیته شده بود و مشغول شمردن سین‌های سفره روی جلدش بود.
محض آزمایش یک سطر از یکی از نوشته‌های گیلکی را نشانش دادم و بدون اینکه بگویم فارسی نیست گفتم: بخون.
و دختر کوچولو این شعر میرعماد موسوی را افتان و خیزان خواند:

مِترو ايستگا جی بيرين بمأ پسی، ماشين بيتم هفتˇتیر‌ئبه. چوتؤ او درازˇ کوچهٰ بمأم، ندؤنم. هوتؤ بمأ-نمأ، می ليواسه بکنده-نکنده، دکتم حممؤمˇ مئن و بشؤم دوشˇ اُؤˇ جير. تومؤمˇ می سر و جؤنه بشؤستم. می دهنˇ مئنأ نی آؤ بکشئم. بداری می جؤنْ‌گينه «پياز آؤ» واسه بؤن.

قرار بنأ بيم مترو مئن. بوته بؤم جؤر نأنم، تو بيه جير. مأ بوته بو: «چره» مو بوته بؤم تهرانه بد دأنم. بوته بو «تو چی دؤنی آخه؟ مو می شهره هيچ‌چی همره عوضأ نکؤنم. هرچی‌م کی ببون، هنده اينه خوش دأنم». بوته بوم تی شهر، تی ارزؤنی.

سلام و باخی گبؤنه بزه پسی، بوته «مو چار ساعت ويشتر مورخصی هنگيتم. کورأ بشيم؟» بوتم شنيم کرج، می رفئقˇ خؤنه. بوته «کرج؟» يکته واگونه ديرينأ شؤيم.

بوتم پللهٰ‌نه يواشِیْ بشو، همسادهٰ‌ن واخؤوا نبون.

مو بنيشتم تختˇ سر، اون‌م صندلی سر. صندلی‌يه کشأيته بو و گردن‌ناز کود. اينˇ دسه بيتم، بوتم ها؟ چيسه؟ چره تام‌بزه ايسأی؟
می چوشمˇ مئن نيگا بوده. بوتم دؤنم الؤن تی ديل چی خأنه. بوته «راسسه دؤنی؟» اينˇ باله بيتم و هکشئم می ور. يک نفر ضبطˇ مئن گوت: «دونيا ده تی مورسؤن ندأنه... نه دأنه، نه تینه کی بأره...»

اينˇ دهنˇ هلؤ، می صورتˇ مئن بخورده: «دؤنی چيسه؟ کاش تی جی دوازده سال پيل‌تر نبؤم. بازون تینسيم هر زمت بخاستيم کسنˇ ورجه بئسيم. شؤ کسنˇ همره بخوسيم، صوب کسنˇ همره ويريسيم. ده هی‌کسˇ همره دخوس‌بازی نداشتيم.» خو لبؤنˇ همره، نداشته مو گب بزنم. بخاله صوبˇ سر پياز بخورده بو.

زمينˇ سر، اينˇ مانتؤ و پيرأنه پيراسته دبوم کی خو ديمه بنأ می گردنˇ سر و بوته: «ولی هنده می ديل خوشه کی هيتؤ ايسأيم. تو اورأ، مو ايرأ. دؤنم ای دوسسی هميشک نخأ دومباله بداری، ولی هنده خؤبه...» «نه! ندأنه دونيا تی مورسؤن... تی مورسؤن... دونيا ده تی مورسؤن...»

خو کاره خؤب بلد بو. ندؤنم چره يک‌دفاری می حواس بشؤ سقفˇ سر. اوّل سقفه نيگا بودم و بازون اونˇ ديمه. اينˇ هلؤبزئه تن و ديمه شی بزه بو. دومارته سقفه نيگا بودم و هنده اونه. زمينˇ سر، امی بکنده ليواسؤنه نيگا بودم. مأ خنده بيته. خو سره جؤرأ گيته، بوته: «ها؟ چره خنده دری؟» بوتم هی‌چی.

خو مانتؤ وأزه پسی، بوته: «می همره تا تهران هنی؟» بوتم تا مترو ايستگا هنم، کرج کار دأنم. می کمره کشأيته. پيازˇ بو دکته می دهن.

می ديمه سيوا بودم، بوتم لاکؤی! راننده بينی زشته! هنده وگرسم تاکسی درجيکأ جی، خيابؤنه پيراستن.
می دسه دخشارده، می چوشمˇ مئن نيگا بوده. هنده می ديمه خوشأ دأ. خجالتی بورأ بؤم، می ديمه وأگيتم. بوته: «مأ نوتی‌يا»! بوتم چی‌يه؟ بوته: «کی مأ دوس دأنی»!

لاجؤن
۱۵۸۰ سيا ما
فروردين ۱۳۸۶
(این داستان در نهمین شماره‌ی نشریه‌ی زیته منتشر شد)

* یادداشتی بر داستان گیلکی باموته، نوشته‌ی امین حسن‌پور
* گیلکی‌نویسی و گیلکی‌خانی داب‌دستور (راهنمای خوانش متون گیلکی)

-------------------------------------
باموته: آموخته. مجرب. باتجربه.
گردن‌ناز کودن: ناز کردن، قر و قميش آمدن زنان.
کسنˇ امره: با يک‌ديگر.
دخوس‌بازی: قايم‌باشک‌بازی.
شی: دانه‌های عرق يا شبنم. (در اين‌جا عرق)
دومارته: دوباره.
وأزه پسی: پس از پوشيدن. (وأزئن: پوشيدن لباس و بيشتر پاابزار)
درجيک: پنجره.
دخشاردن: فشردن.
وأگيتن: بازگرفتن. جدا کردن.

|| موردالˇ ما 9، 1583 ||  ديگرؤنˇ گب (1)