خواهرزاده‌ام کلاس اول ابتدائی‌ست و دیگر می‌تواند بخواند و بنویسد. البته به کندی و سختی.
امروز جذب صفحه‌ی رنگارنگ و شاد شماره جدید نشریه زیته شده بود و مشغول شمردن سین‌های سفره روی جلدش بود.
محض آزمایش یک سطر از یکی از نوشته‌های گیلکی را نشانش دادم و بدون اینکه بگویم فارسی نیست گفتم: بخون.
و دختر کوچولو این شعر میرعماد موسوی را افتان و خیزان خواند:

لاجؤنˇ پئیزی هوا، آسمؤنˇ خاکستری شوکؤمه بدوته بو خیابؤنؤنˇ اسفالته. آسئدمورضا وادی حیاطˇ مئن، دارؤنˇ ولگؤن ولأیته دبؤن و کئن‌کئن دأشتن کتن‌ئبه. امما او میؤنه، چنته «کاج» دبو که مألوم نود کورأرأ جی بمأن او وادی حیاطˇ مئن. کاجؤن یک‌جوری سوز بؤن کی بخأله ندؤنن پئیزه. شایدأ نی تاهیسه لاجؤنˇ پئیزه بدئه ندأشتن.
وادی دفترˇ مئن، میزˇ پوشت، حج‌أقا نوری خو پیله شوکؤمه هدأ دفترˇ درجیکˇ طرف و بوته: النئی صداوسیما جی خأ بأن فیلم بگیرن.
سئدجلال وتولأ بؤ بوته: حجی جؤنئی، اشتبا بودی زنگ بزی. روسوایی بنه.
حج‌أقا خو میزˇ سر خو چیی استکؤمه ویته، یکته فودوش بزئه بمأ هنده میزˇ پوشت بنیشته. خو چرخدار صندلیئه اننئی عقب بدأ کی بتؤنی خو شوکؤمه میزˇ پوشت جا بدی. بازین بوته: وأ بدی برأ. بیس ساله. دئه تمنأ بؤ، بوشؤ.
- مردومه که یاد دره. دننئه؟ ای همه آدم یک‌دوأری دکالسن ائره، حساسیت ایجاد کؤنه برادرˇ من!
- چی حساسیتی سیدˇ اولادˇ پیغمبر؟ تو هچی حرص خورده دری. بابا تمنأ بؤ بوشؤ پیˇ کارش. دئه هرچی‌م بو خاکأ بؤ.... بئه. بمأن.
حج‌أقا تا درجیکأ جی تلویزیؤنˇ آدمؤنه بدئه که دوربین به دس أمأ درن، خو چیی و گبه نصفه بنأ بدؤسه مججدˇ حیاطˇ مئن. سئد جلالأ نی اونˇ دومبال‌سر.

«بینندگان عزیز، ما حالا در حیاط قبرستان آقاسید مرتضای شهرستان لاهیجان هستیم. قراره که از یک معجزه‌ی شگرف برای شما گزارش تهیه کنیم. اطلاع پیدا کردیم که یک درخت در محوطه‌ی این قبرستان طی چند روز اخیر مایع قرمزرنگی از تنه‌ی خودش ترشح می‌کنه که شباهت بسیاری به خون داره...»

مججدˇ حیاطˇ مئن، آدم ایسأ بو پورأگوده. مردوم دوتته‌یی و سوتته‌یی هوتؤ کی سنگˇ قبرؤنˇ سر ایسأ بون، کس به کس گب زئن. هرکی یکچی گوت. بیس سی ته چادری زنأکؤن قدیمی قبرؤنˇ سر نیشته بؤن و ونگ زئن. وادیˇ قدیمی مشتری بؤن و ای شولوغی مئن، بخأله خأستن خوشؤنˇ بورمه و نالشˇ همأ، جمعیته حألی بکونن که «امه ای وادیˇ قدیمی مؤشتری ایسسیم. هر پنشمبه جومه ائره ایسأیم.»
آسئدمورضا وادی مئن، سنگˇ قبر دبو پورأ گوده، امما یکته هنشر، سی چهل نفرˇ سنگˇ قبرˇ هنی خالی بو. هیچچی دنبو. خألی سمنت. هو سمنتی زمینˇ دو طرف «کاج» بکآشته بؤن. لاجؤنˇ پئیزی هوا مئن، کاجؤن یکجوری سوز بمؤنسه بؤن کی بخأله وهارˇ مئنˇ أزئه‌دارن! اوشؤنˇ مئن تک و توک گیلؤنی دارأ نی دبو. یکته جوؤنˇ أزئه‌دار هو رجˇ مئن دبو که اونأ جی خون فچرس.
صدا و سیما آدمؤن کی بمأن، مردوم ایشؤنه دؤرأ گودن. کوچتأی جغلؤن یک‌جوری سینه کشئن که فیلمˇ مئن دککئن.
حج‌أقا خو ریشˇ همأ بازی کأ دبو. سئد جلال تسبیح زئه دبو، امما اینˇ حواز دنبو. دایم مردومه نیگا گود. هی خو سره گردؤنئی. ایسکالئی داره نیگا گود، بازین هو هنشرˇ سمنتی زمینه پیرأست.

- برأ، امه أقئه‌دار بشتؤسه بیم، ولی أقئه‌دار خأن سن و سال‌دار ببون. ای داربیس ساله به زور دأنه. چوتؤ تینه أقئه‌دار ببون؟
- مو چی دؤنم! ولی مو دیرو بشؤم نزدیکˇ جی دس بزئم. واقعن خونه. هو رنگ. هوتؤ لیم. هوتؤ سورخ. گیاکون یکته آدمه بکوشته بی، بازین اونˇ خونه وأسئه بی ای داره.
- یکته آدم چیسه برأ. ای خونی که ای دارأ جی فچرسئه دره ای چن روزؤن، یک نفر دو نفرˇ خونه نمؤنه گه!
سئد جلالˇ دیم بورأ بؤ. یک جور دوتته مردأکه زرخ نیگا بوده گه دوتته‌یی تام دکتن. سئدجلال هنده سر بگردؤنه باخی آدمؤنه پیرأستن.
یکته چادری پیرزنأی هو دارˇ نزدیکی، سمنتی زمینˇ سر نیشته بو خوشئه نالش گود: أی خودا، ای دار می ریکأکه. نئه؟ ایسسه، نئه؟
سئد جلالˇ جؤنه شی بزئه بو. داد بزئه: حوسئن، حوسئن.
یکته ترˇ جوؤنئی، اینˇ ریش تازه در بمأ، دؤأیته بمأ سئد جلالˇ ورجه: جؤن؟
- بدؤ بشو کاروؤنسرئبرˇ مججید، چار پنج ته پایگا زأکؤنه بگو بأن ائره. ائره شولوغه، بأن ای دارˇ دؤر و بره خلوتأ کونن مردوم اذیت نبون. راحت خوشؤنˇ زیارته بکونن.
- چشم سید جؤن.

- ...هیأت امنای مسجد هم بلافاصله با چند نفر از علمای اعلام و معتمدین شهرستان تماس حاصل کرد تا کسب تکلیف کند...
سئدجلال بئسا تا حج‌أقا گب تمنأ بون. صدا و سیما دوربین که بشؤ، بمأ حجی کتˇ پرهٰ بیته بوته: حجی. تأ نوتم؟ هیچ اشتؤنی مردوم چی گونن؟
- چی گونن؟ برادرˇ من، دئه ای جور فرصت پیش نأنه. در سال مگه چنته مججیدئبه ای‌جور تفاق دکئنه؟
- چی گونی آقا؟ أخه أقئه‌دار گه بیس‌ساله نبنه. ای داره خأ خوشکأ گودن.
- استغفرالله! ای گب چیسه برادرˇ من؟ هیچ دؤنی چی گوتری؟
- مو دؤنم. تو ندؤنی چی کأ دری. ای دارˇ جیر خأن نفت فودن. ای داره شر وأرنه. ای دار، مونافقؤنˇ مسجدˇ ضراره مؤنه...
مردوم خوشؤنˇ سَوزˇ دسمالؤنه بأرده بؤن کی داره دخیل دَوَدن. دارˇ جیر تا جؤره هنی سوزˇ دسمال دوسته بؤن که اونˇ تنهٰ دئه نشأست. سورخˇ خون، سوزˇ دخیلؤنه چفتأ گوده بو، شکه‌شی بزئه بو. آسئدمورضا وادی مئنˇ سوز دوسته ترˇ دار و اونˇ دؤرˇ سمنتی زمین، خونأ جی سورخ بو.

|| موردالˇ ما 23، 1583 ||  ديگرؤنˇ گب (11)