Varg blog

رحمان کجاست؟

Wed, 03 Mar 2010 17:31:02 +0330

به نام خدا. خدای رحمان و رحیم، یادم می آید همسایگیمان در روستا مردی خودش را کشت، اسمش رحمان بود!! رحیم؟! نه رحمان! پیر مرد مغنی بود، زنش چاق بود و پای راستش شل می زد. می گفتند زنش شیرین عقل است! 4 یا 5 تا بچه داشت و یک چند قفیسی(واحد مساحت) مزرعه. آخرش گفتند زنش سرش را خورد!! اما من فکر می کنم او نخورد!!
مردم روستا کار به این ندارند که فلانی خود کشی کرده و نباید سراغش را گرفت. اصلا حواسشان نیست کافر شده تا ابد در جهنم پشت هم می سوزانندش و باز همین!! یک حاج آقا می آید شروع می کند از آن خدا بیامرز یاد کردن! از من هم بیشتر می شناسد! توصیفاتش مرا به فکر می اندازد که حیف چه گوهری از کف رفت!!

مردم روستا به خیلی چیزها کار ندارند، به اینکه ایشان که در همسایگیشان با بنزش داخل ویلا رفت اهل کجاست!! بهش می گویند تهرانی بود ها!! کلی می بینند!! مثل شما به نقش اجزا در مانیفست خلقت کار ندارند!! تعجب نکنید!! شما می دانید این کوه و این جنگل مثل بهشت است. او که نمی فهمد، او فقط بلد است به شما بفروشد زمینش را!! کلی با شما پز می دهد که می دانی در همسایگیمان یک عالم مهمان می آید و می رود!! به شما می گوید کله گنده!! شما در عوض به او می گویید پاپتی!!

اسفالتˇ سر، وارشˇ جیر (5): وؤت و اجباری!

Fri, 19 Feb 2010 15:40:14 +0330

توضیح ضروری: برای راحت‌تر خواندن متن گیلکی زیر، بد نیست نگاهی به این راهنما بیندازید.

(1)
بأیین کسنˇ همره «فرض» بکونیم! بأیین خیال بکونیم فرده، تلویزیونˇ اخبارˇ مؤجری اعلام کؤنه:
«اوشؤنی که ایشؤنˇ اسمˇ اوّلی حرف، «س» بدأره، خأن یک ماه -یعنی 30 روز- بشون کویرˇ لوتˇ مئن، فلان دهاتˇ مئن بئسن و اؤره یکته خؤنه مئن زندگی بکونن. ایشؤنˇ خورد و خوراک و رخت و لیواسˇ خرجأ نی دولت هدئنه!»
هیسه فرض بکونین شمه نامم سینˇ همره سرأگیته بنه. چی کؤنین؟ شنین؟ نشنین؟ ها؟ گونین: ای چی مسخره‌بازی‌ئه؟ چی ربطی دأنه؟ چره «س»؟
واقعن ای موقعیتˇ مئن چی کار کؤنین؟

(2)
رضا خانˇ زمت کی ایرانˇ دولت-ملت خأس بنا ببون و قرار بو هممه‌ته اقوام و ملتؤن ای به اصطلاح مدرن ملتˇ پایˇ جیر قربانی ببون، ارتشأ نی چأگودن. قرار ببؤ هرته جوؤن مردأی که 18 ساله تمنأ گوده بی خأ حتمن بشی ارتشˇ مئن «خدمت» بکونی.
هیسه کار ندأنیم که ای کارˇ اسم بو «پرچمˇ جیرˇ خدمت» و قرار بو ایرانˇ دفاعی قدرته جؤر ببری و عملˇ زمت کی ببؤ، خالی اینˇ زور مردوم و ایشؤنˇ سرˇ مئنه زئنه رسی و شهریور 1320 هیچ غلطی نتؤنسه بکونی.
امما، مردوم، مننیسن اینه قبول بکونن. مثلن، یکته گیله‌مرد که همیشک خو کاربوده دسˇ پلهٰ خؤرد چره خأس خو ریکهٰ سرأدی غریبˇ جیگه و غریبه آدمؤنˇ مئن؟ اونم وختی او ریکه تینس هؤره کار بکونی و خانواده یاور ببی.
هینˇ وأسی، خئلی زود، ای انگاره اسم ببؤ: اجباری.
سربازگیری زمت کی بو، مردوم خوشؤنˇ زأکؤنه جیگا دأن یا فراری.

گزارش به آینده: این‌جا گوانتانامو نیست، دیلمان بود.

Tue, 02 Feb 2010 18:12:19 +0330

به عکس‌های زیبای زیر نگاه کنید. 30 عکس، که دست‌کم تنوع گونه و رنگ این گل‌ها را نشان می‌دهد و شاید اگر امکانات ورگ اجازه می‌داد، همین عکس‌ها با کیفیت و اندازه اصلی‌شان، زیبایی آن‌ها را نیز بیش از این به مخاطب منتقل می‌کرد.

نه! اشتباه نکنید. این‌ها فراوانی گل‌های استان گیلان نیستند. این عکس‌ها، همگی تنها و تنها، از یکی از مناطق گیلان، یعنی منطقه دیلمان (Diləän یا به قول فارس‌ها دِیْلمان Deylamän) گرفته شده است. این‌ها گل‌هایی‌ست که در فصل‌های بهار و تابستان یکی دو سال اخیر به دام دوربین عکاس افتاده است و نام خیلی‌هاشان را هم باید از اهل فن پرسید. اما اگر فکر می‌کنید که این عکس‌ها را تنها برای سر ذوق آوردن و کسب فیض از زیبایی‌شان در ورگ می‌آوریم، پس تا انتها عکس‌ها را دنبال کنید. یکی-یکی و به دقت.

ناخنکی به یک بحث مفصل!

Sat, 16 Jan 2010 17:57:34 +0330

شاید برای کسانی که نخستین بار است با طرح مسأله کهنه و نخ‌نمای «لهجه، گویش یا زبان بودن گیلکی» روبه‌رو می‌شوند، درگیری با آن اندکی جذابیت داشته باشد، اما برای آنانی که سال‌هاست در حوزه‌ی ادبیات گیلکی و یا حوزه‌های دیگر نثر گیلکی تلاش می‌کنند، شنیدن عبارت «گیلکی که زبان نیست» از سوی یک گیلک بی‌علاقه به استفاده از زبان مادری، کم‌کم تبدیل به عبارتی تهوع‌آور شده است. عبارتی تکراری که اگر صادق باشیم باید آن را توجیهی لجوجانه برای گریز از واقعیت عینی هویت قومی بنامیم و اگر جسارت کنار گذاشتن احترام به مخاطب را به خود بدهیم و پوشش پر رنگ و لعاب این عبارت را بدریم، می‌توانیم به زبان خودمانی ترجمه‌اش کنیم: گیر ندهید لطفا! دلم نمی‌خواهد گیلکی حرف بزنم و بنویسم. زور که نیست! و واقعا عبارت درستی‌ست. زور که نیست.

گمان می‌کنم در شرایط فعلی و پس از گذری سی-چهل ساله، وقت آن رسیده که طلایه‌داران گیلکی مکتوب و مخاطبان‌شان، مرز خویش را با آنانی که به هر دلیلی با این زبان و نوشتن و خواندن آن «حال نمی‌کنند» -حتی اگر به جای زبان یا لهجه، اَبَرزبان می‌بود!-، مشخص کنند و از روش ما را به خیر تو امید نیست، لطفا شر مرسان استفاده کنند.
باری؛ این مقدمه را نوشتم که تکلیف خویش را با خواننده‌ای که با اساس بحث مشکل دارد روشن کرده باشم و اگر سر جدل بر سر زبان و لهجه بودن یا وجود یا عدم وجود توانایی به نوشتار درآمدن و یا هزار و یک پرسش دیگر درباره این زبان مادرمرده را دارد، ارجاعش می‌دهم به تمام نوشته‌ها و بحث‌ها و گفت‌وگوهایی که طی سی-چهل سال گذشته در کتاب‌های شعر و داستان گیلکی، مجله‌هایی مثل گیله‌وا و دامون و نشریه‌های دانشجویی چون زیته و نیناکی و سایت‌های فراوان اینترنتی منتشر شده است.

مدخلی بر مانیفست هویت‌خواهی گیلک

Fri, 08 Jan 2010 17:46:02 +0330

توضیح: متن حاضر، ورودی‌ست شتابزده به موضوع محوری دانشجویان هویت‌خواه گیلک که در نیم‌شماره دوم زیته منتشر شد و انتظار نویسنده‌ی آن از تو خواننده آن است که پس از پایان خواندنش دست به کار شوی. در واقع انتخاب واژه‌ی «مدخل»، از سویی نشان‌دهنده‌ی این است که این یادداشت بخش آغازین نوشتار مفصل‌تری‌ست که چند سالی مشغولش هستم و از آن مهم‌تر به این معنی‌ست که در انتظار نقدهای نوشتاری دیگران است. چه که بی نقد نوشتاری دیگر دوستان، عقیم خواهد ماند.

ضرورت نوشتن این یادداشت، هنگامی معلوم می‌شود که خواننده‌ی آن بداند:

1) هنوز هم در میان خوانندگان مخالف و موافق زیته و حتی در جمع اعضای زیته، پرسش‌های فراوانی مطرح می‌شود همچون «شما از چه کلیتی سخن می‌گویید» و «مدافع چه موضع و چه وضعیتی هستید؟» و «مرزهای حوزه‌ی کاری‌تان کدام است؟» و اصلا «شما چه می‌خواهید؟».
2) و از سویی دیگر، بسیاری از دوستان، شرایط خاص کنونی را پیش چشم ما می‌آورند تا نابه‌جا بودن تلاش‌های زیته را برای بالندگی هویت جمعی گیلک گوشزد کرده باشند.

هدف این یادداشت و شاید یادداشت‌های آینده، پرداختن به همین چالش‌های از درون و بیرون است.

سَوزدَوَسته سورخˇ دار

Fri, 01 Jan 2010 14:17:19 +0330

لاجؤنˇ پئیزی هوا، آسمؤنˇ خاکستری شوکؤمه بدوته بو خیابؤنؤنˇ اسفالته. آسئدمورضا وادی حیاطˇ مئن، دارؤنˇ ولگؤن ولأیته دبؤن و کئن‌کئن دأشتن کتن‌ئبه. امما او میؤنه، چنته «کاج» دبو که مألوم نود کورأرأ جی بمأن او وادی حیاطˇ مئن. کاجؤن یک‌جوری سوز بؤن کی بخأله ندؤنن پئیزه. شایدأ نی تاهیسه لاجؤنˇ پئیزه بدئه ندأشتن.
وادی دفترˇ مئن، میزˇ پوشت، حج‌أقا نوری خو پیله شوکؤمه هدأ دفترˇ درجیکˇ طرف و بوته: النئی صداوسیما جی خأ بأن فیلم بگیرن.
سئدجلال وتولأ بؤ بوته: حجی جؤنئی، اشتبا بودی زنگ بزی. روسوایی بنه.
حج‌أقا خو میزˇ سر خو چیی استکؤمه ویته، یکته فودوش بزئه بمأ هنده میزˇ پوشت بنیشته. خو چرخدار صندلیئه اننئی عقب بدأ کی بتؤنی خو شوکؤمه میزˇ پوشت جا بدی. بازین بوته: وأ بدی برأ. بیس ساله. دئه تمنأ بؤ، بوشؤ.
- مردومه که یاد دره. دننئه؟ ای همه آدم یک‌دوأری دکالسن ائره، حساسیت ایجاد کؤنه برادرˇ من!
- چی حساسیتی سیدˇ اولادˇ پیغمبر؟ تو هچی حرص خورده دری. بابا تمنأ بؤ بوشؤ پیˇ کارش. دئه هرچی‌م بو خاکأ بؤ.... بئه. بمأن.
حج‌أقا تا درجیکأ جی تلویزیؤنˇ آدمؤنه بدئه که دوربین به دس أمأ درن، خو چیی و گبه نصفه بنأ بدؤسه مججدˇ حیاطˇ مئن. سئد جلالأ نی اونˇ دومبال‌سر.

«بینندگان عزیز، ما حالا در حیاط قبرستان آقاسید مرتضای شهرستان لاهیجان هستیم. قراره که از یک معجزه‌ی شگرف برای شما گزارش تهیه کنیم. اطلاع پیدا کردیم که یک درخت در محوطه‌ی این قبرستان طی چند روز اخیر مایع قرمزرنگی از تنه‌ی خودش ترشح می‌کنه که شباهت بسیاری به خون داره...»

یادداشتی بر داستان گیلکی باموته، نوشته‌ی امین حسن‌پور

Mon, 14 Dec 2009 13:57:19 +0330

باموته را می‌توان در زمره‌ی داستان‌های «فلش فیکشن» به حساب آورد؛ داستان به سرعت خواننده را درگیر موضوع می کند. هر کلمه و جمله‌ای کارکرد خاص خود را دارد و زاید نیست.
نویسنده برای توصیف برخی صحنه‌ها از تصاویر قوی و تاثیرگذار (مثل نگاه کردن مرد به سقف، لباس‌های پهن شده روی زمین و...) بهره برده است که به تنهایی و بدون نیازبه زیاده‌گویی کلمات، گویا و وصف‌کننده‌ی وقعیت هستند. استفاده‌ی هوشمندانه و رندانه‌ی نویسنده از بوی پیاز به خوبی حس دل‌زدگی و اشمئزاز مرد را به خواننده منتقل می کند. همه‌ی این‌ها در داستانی کوتاه استفاده می شود که به موضوع اصلی نقب می زند که جایی برای مِن و مِن و این پا و آن پا کردن نیست؛ آن‌چنان سریع در جریان باموته قرار می‌گیری که در پایان سراشیبی داستان، بی‌نفس می‌مانی و خسته می‌شوی! البته این همه سرعت سبب می‌شود برخی رفتارهای شخصیت‌ها برایت گنگ باقی بمانند.

داستان با شرح دوش گرفتن راوی (پایان ماوقع) شروع می‌شود. درواقع از بی‌تابی و عجله و آمدن به شتاب راوی برای رسیدن به دوش آب آغاز می‌شود. راوی به گونه‌ای خود را می‌شوید که گویی مرده‌ای را لمس کرده است؛ مرد نمی‌داند که آب نمی‌تواند بوی پیاز را از بین ببرد؟ مرده بوی پیاز می‌داد؟!
هر چه که بیش‌تر بخوانی، اطلاعات بیشتری دریافت می کنی. پله به پله (سریع و بی توقف!) چیزهای بیشتری دستگیرت می شود و سرانجام می فهمی دلیل اشمئزاز وعجله ی مرد برای شستن تن و بدنش چه بوده است. با خواندن باموته خنکای منزجر کننده ای را زیر پوستت حس می‌کنی؛ پنداری در بن‌بستی سرد، بر دیوارهای لزج پرخزه دست می کشی. این همان حس راوی و قصد نویسنده نیست؟!

باموته

Mon, 14 Dec 2009 12:38:56 +0330

مِترو ايستگا جی بيرين بمأ پسی، ماشين بيتم هفتˇتیر‌ئبه. چوتؤ او درازˇ کوچهٰ بمأم، ندؤنم. هوتؤ بمأ-نمأ، می ليواسه بکنده-نکنده، دکتم حممؤمˇ مئن و بشؤم دوشˇ اُؤˇ جير.
تومؤمˇ می سر و جؤنه بشؤستم. می دهنˇ مئنأ نی آؤ بکشئم. بداری می جؤنْ‌گينه «پياز آؤ» واسه بؤن.

قرار بنأ بيم مترو مئن. بوته بؤم جؤر نأنم، تو بيه جير. مأ بوته بو: «چره» مو بوته بؤم تهرانه بد دأنم. بوته بو «تو چی دؤنی آخه؟ مو می شهره هيچ‌چی همره عوضأ نکؤنم. هرچی‌م کی ببون، هنده اينه خوش دأنم». بوته بوم تی شهر، تی ارزؤنی.

سلام و باخی گبؤنه بزه پسی، بوته «مو چار ساعت ويشتر مورخصی هنگيتم. کورأ بشيم؟» بوتم شنيم کرج، می رفئقˇ خؤنه. بوته «کرج؟» يکته واگونه ديرينأ شؤيم.

بوتم پللهٰ‌نه يواشِیْ بشو، همسادهٰ‌ن واخؤوا نبون.

ایتا کوجی داستان، مسعود پورهادی جا

Wed, 09 Dec 2009 02:23:59 +0330

می اویرأ بؤن هیکی‌یأ باور نامویی. دانستئدی هیأ بزأ-بکاشته‌یمه، شناسˇ هأ دؤر و شرانمه -کی تا هأ چن سال پیش گومارکله بو و اوشانی لاونیم لا میانی شالان جوخوفتئدی-

ناخبرکی ای‌جا بوشؤ-کس‌م نبؤم.

هنˇ خانی هیکی‌یا تا افتاب‌نیشست جومجومه به دیل دنکفت.

مورده‌شورخانه دَوَسته نهأ بو.

شفاخانهٰ‌نا وامختئدی، بازون کلانتری‌ئنˇ جا واورس‌دَوَرس بوکودیدی. شب دئه لاب انبستأ بؤسته بو، پوردانˇ جیرأ وامختن نشأستی.

من یک کشاورززاده‌ام!

Sat, 21 Nov 2009 18:03:17 +0330

من یک کشاورز زاده ام، پدرم هم کشاورز زاده است، پدر پدرم هم کشاورز زاده بود. پشت در پشت، تماممان به کشاورزی متولد شدیم، زندگی کردیم و مرده اند و می میریم!!
اول ماجرا بگویم قصدم نوشتن یک مقاله تحلیلی و آماری نیست. از این نمودارها هم شما دیده اید هم حضرات به فرایند خلق آن اشراف کامل دارند.
قصدم این است به مثال متجددین گمراه!! هاریگیری کنم شاید هم در خانه شیر گاز را باز کنم و به خواب عمیقی بروم. سرتان را به درد نمی آورم و یک راست می روم سر اصل مطلب:
پدر بزگ خدا بیامرزم-خدا رفتگان شما را هم بیامرزد- از همان روزها که با گاو و گاو میش خیش به مزرعه می زد، اگر می دانست امروز پسرش و نوه اش که من باشم چه به روزگارمان می گذرد عمرا تن به آبادانی می داد. ما که پوستمان کلفت تر از این حرفهاست. انقلاب سفید هم روسیاهی را برای سلطان زغال گذاشت. امروز اجانب تن به تن حضرات مقدس داده اند، دیگر قصد ورود ادوات کشاورزی مستهلک و بی کاربرد نیست قصد تخریب خانه ی پدری ام است. آنجا که من متولد شده ام رشد کرده ام.

زاکِی جان

Sat, 07 Nov 2009 18:37:54 +0330

فرامرز دعایی پس از سال‌ها دوری از عرصه‌ی خوانندگی، ترانه‌سرایی و آهنگسازی، در سال 1383 آهنگ زیبا و تاثیرگذار «زاکِی جان» را می‌خواند که همان سال نیز در جشنواره‌ی کشوری یزد مقام اول را به دست می‌آورد.
کیومرث دعایی -برادر فرامرز- در گفت‌وگو با نشریه‌ی دانشجویی زیته و درباره‌ی این آهنگ می‌گوید: «تجسمه. زاکی جان نماده. زاکی جان بی‌قراریه. زاکی جان زندگیه. زاکی جان فرامرز دعایی اتوبیوگرافی و شناسنامهٰ» (زیته. شماره 9)
خود فرامرز نیز در همین گفت‌وگو می‌گوید که «...ولی ایته شعرم مره بوته بؤم کی زاکی جان بو. یک زمانی جذب ای ترانه بوبؤ بوم. اصلن جذب کلمه‌ی زاکی جان بوبؤ بوم.
تلویزیونˇ مئنم اوشؤن موناسبتی کار خأستید و مو دوس نأشتیم. بمأد می دومبال کی تو با ایته آهنگ بوخؤنی، مو می زأکه بهانه بوگودم. طوری که هم می زندگی و هم فردِه امید و هم می خانواده و می پسرˇ ره شعر بوتم و بوخؤندم.» (زیته. شماره 9)

ترانه‌ی زیبای زاکی جان را دریافت کنید و بشنوید.

این هم متن گفت‌وگوی فرامرز دعایی با نشریه دانشجویی زیته

و این هم متن ترانه‌ی زیبای زاکی جان:

هشت عکس از ایمان روحانی

Mon, 26 Oct 2009 10:54:38 +0330

هشت عکس زیر، ثبت تصاویری‌ست از موقعیت‌ها و چشم‌اندازهای گوناگون سرزمین مادری‌مان. ایمان روحانی محبت کرده و این‌ها را برای ورگ فرستاده است. ویژگی این عکس‌ها نگاه متفاوت به سرزمین کاسپین است. نگاهی که به جای چشم‌انداز کلیشه‌ای طبیعت، کمی جامعه‌شناسانه‌تر و کمی شهری‌تر به نظر می‌رسد.

ایمیل ایمان روحانی:
iman_darveshrohani[at]yahoo.com

و این هم عکس‌های این رفیق ِ ورگ:

بگوبشتؤ، فرامرز دعایی همره

Tue, 20 Oct 2009 00:19:48 +0330

فرامرز دعایی، هنوز هو فرامرز دعایی‌یه. پیرأ بؤ، بشکسه، اما دنشکسه! ای دوره-زمؤنه مئن که اگه خأنی دشکسنأ جی جؤن به در ببری، خأ میز و امضا و بخش‌نامه دیواره فچکی، فرامرز، خو خانواده و خو دوس‌دارؤنˇ باله دچکسه.
بی‌کاری، فقر، اعتیاد، هیتته نتؤنسن ای خانندهٰ جیر بأرن. چون هنوزم کی هنوزه اینˇ صدا مردومˇ ماشینˇ ضبطˇ مئن دره. هنوز اینˇ ترانه‌ٰن مردومˇ ذهنˇ مئن دره. فرامرز دعایی بمأ، بمأ، بمأ، تا فارسه به «زاکی جان». ترانه‌ای که به قول فرامرزˇ برأر، کیومرث دعایی: «تجسمه. زاکی جان نماده. زاکی جان بی‌قراریه. زاکی جان زندگیه. زاکی جان فرامرز دعایی اتوبیوگرافی و شناسنامهٰ».

● قبل از این‌که موسئقی بحثه وارد ببیم، یکته سوال دأنم و اونم اینه که مثل این‌که شمه تئاترم کار گودین. دوروسسه؟
بله. او موقع تئاترم کار گودیم. خودمؤن نیویشتیم. خودمؤن کارگردانی گودیم. خودمؤن بازی گودیم. هی لشتˇنشا مئن. او موقع مو کلاس شیش یا هفت ایسأ بؤم. دیگرانˇ نمایشنامه مئنأ نی بازی گودم. کلاس هشت کی بؤم ده بوشؤم رادیو گیلان.

● چیزی که امئبه جالبه اینه که دعایی خانواده، هممه‌ته، هونر ˇ مئن دس دأنن. چوتؤره؟ ای قضیه نکونی موروثی ببون!
اول این‌که خؤب لشتˇنشا هونرˇ معدنه. ولی از او جایی کی می پئر هونرˇ مئن و موسیقی ایرانی ردیفؤنˇ مئن دس داشتی، امنم به تبعیت جی امی آقاجان ای کاره شورو بگودیم.

● شأنه گوتن کی شمه اوّلی اوستاد، شمه پئر بو؟
بله. بله. اوّلی اوستاد می‌شی، می پئر بو.

روایت غیرایدئولوژیک، کودکی‌ست که هنوز زاده نشده!

Fri, 09 Oct 2009 00:33:27 +0330

سلسله مقاله‌های «جغرافیای سیاسی جنبش و انقلاب جنگل» که در هفت بخش و به قلم دکتر ناصر عظیمی دوبخشری در گیله‌وا منتشر شد، فتح بابی بود اساسی در بازتحلیل مقدمات، تشکیل و سقوط نخستین حکومت جمهوری در تاریخ ایران، از منظری متفاوت و نوشته‌ی حاضر نقدی‌ست به روش‌مندی نویسنده‌ی مقاله و نیز نقدی‌ست به برخی نتایج به دست آمده از این روش‌مندی و البته بیش‌تر، آخرین بخش این سلسله مقاله‌ها مد نظر است.
ویژگی اساسی روش تحلیل نویسنده‌ی مقاله‌های «جغرافیای سیاسی...» برهم‌نهی عوامل مختلف تاریخی، اجتماعی، اقتصادی و جغرافیایی و البته ویژگی مهم‌تر و مورد ادعای نویسنده‌ی آن، تلاش برای «فراتر رفتن از روایت‌های ایدئولوژیک» است.

نقطه‌ی عزیمت این نقد، این پرسش است که «روایت غیرایدئولوژیک، به طور دقیق چی‌ست؟»
این میانه دو فرض را می‌توان تصور کرد. اول این‌که ایدئولوژی در این‌جا معرف «قصد و غرض» است که نوعی تعریف عوامانه از «ایدئولوژی»ست که در این صورت باید گفت قصد و غرض چه و از سوی که؟ و این‌که آیا می‌توان در خوانش یک متن، با ارجاع بیرونی به نیت و قصد و غرض نویسنده، از آن تاویلی ارائه داد یا نه؟
و البته با توجه به جایگاه علمی نویسنده‌ی «جغرافیای سیاسی...» می‌توان ادعا کرد که مقصود، نه تعریف عوامانه‌ی ایدئولوژی، بلکه تعریف مبتنی بر اقتصاد سیاسی مارکسیستی از ایدئولوژی‌ست. که در چنین حالتی فارغ از موافقت یا مخالفت با نظر مارکس -که هر انسانی حامل ایدئولوژی طبقه‌ی خویش است و به طور کلی روش‌شناسی هر انسانی در تفسیر و تغییر جهان پیرامون، نتیجه‌ی مستقیم ایدئولوژی طبقاتی اوست-، باید دید نگاه موجود در سلسله مقاله‌های «جغرافیای سیاسی...» چه قدر غیرایدئولوژیک است.

در ستایش ویکیپدیایی بودن!

Thu, 17 Sep 2009 20:08:32 +0330

«اگر کسی، همه‌ی این اطلاعات را پاک کند چه؟ اگر فردی یا گروهی با اعتقاد خاصی، اطلاعاتی نادرست بنویسد چه؟ اگر کسی به دلیل ناآگاهی از مسائل فنی، همه چیز را به هم بریزد چه؟»
این‌ها پرسش‌هایی‌ست که من در نخستین گام آشنایی‌ام با «ویکی‌پدیا» پرسیدم و جالب این‌که این پرسش‌های بیش‌تر کسانی‌ست که نخستین بار با پدیده‌ای به نام ویکی‌پدیا آشنا می‌شوند. بد نیست پیش از هر چیز به معرفی این پدیده بپردازیم.

ویکی‌پدیا چی‌ست؟
ویکی‌پدیا (Wikipedia) يک دانش‌نامه‌ی (دائرة‌المعارف) اینترنتی‌ست. یعنی صفحه‌ها و نوشته‌ها و عکس‌های آن، نه بر روی کاغذ و به صورت صحافی شده که بر صفحه‌های تحت وب منتشر می‌شود. نه! این تعریف کامل نیست. ویکی‌پدیا یک دانش‌نامه‌ی اینترنتی «آزاد» است. یعنی از قواعد و قوانین دنیای کُد-باز (Open Source) تبعیت می‌کند. به زبان ساده‌تر، در ویکی‌پدیا، هر فردی که آشنایی ابتدایی با اینترنت و نوشتن در اینترنت داشته باشد می‌تواند در مقاله‌ها و مدخل‌های این دانش‌نامه دست ببرد، چیزی به آن اضافه کند یا چیزی را اصلاح کند و یا حتا می‌تواند مدخل یا مقاله‌ای به این دانش‌نامه بیفزاید.
فرض کنید شما همین الان به صفحه‌ی اصلی ویکی‌پدیای انگلیسی رفته‌اید و پس از جست‌وجو به مدخل Rasht رسیده‌اید. اکنون می‌توانید هر تغییری که صلاح می‌دانید در نوشته‌ها، اطلاعات و ارقام و عکس‌های این مدخل ایجاد کنید.
وقتی به صفحه‌ی معرفی پروژه‌ی Wikimedia می‌ىوید که مدیریت ویکی‌‍دیا و چندین پروژه‌ی اشتراکی دیگر را به عهده دارد، پیش از هر چیز با این عبارت روبه‌رو خواهید شد:
«تصور کنید دنیایی را که در آن هر انسانی، می‌تواند آزادانه در بخشی از آگاهی (knowledge) سهمی داشته باشد. این تعهد ماست!»
خوب! گویا شما هم به پرسش‌های آغازین این نوشته رسیده‌اید. درست حدس زدم؟!